Οδύσσεια (The Odyssey, 2026)

Τα κουλουβάχατα της μυθολογίας, κοινωνικό πείραμα ή άλλος ένας κρυφός Δούρειος Ίππος;

Η μύησή μου στη φιλμογραφία του Christopher Nolan έγινε με σειρά μάλλον ανορθόδοξη. Πρώτοι μου "ξεναγοί" στο σαγηνευτικά ιδιότυπο σύμπαν του υπήρξαν τα ευφάνταστα μυστηριακά Memento (2000) και Inception (2010) και το αδικημένο cult διαμαντάκι Following (1998 - πρώτη του, αν δεν απατώμαι, κινηματογραφική απόπειρα), ενώ χάρη στη Βερίνα ανακάλυψα και αγάπησα το ευρηματικότατο Prestige. Δεν με ενθουσίασε, ωστόσο, το υπερφιλόδοξο Interstellar (2014), μα ούτε και το άνισο Tenet (2020), το οποίο σήμανε την κάμψη του ενδιαφέροντός μου για τον συγκεκριμένο σκηνοθέτη - με αποτέλεσμα να έχω απλώς ακουστά (αλλά στα υπόψιν) τα πολυ-οσκαρικά του Batman Begins (2005), Ο Σκοτεινός Ιππότης: Η Επιστροφή (2012) και το παραπροπέρσινο βιογραφικό Oppenheimer (2023).

Μαύρη Χρυσαλλίδα (1990)

Φιλόδοξο, συμπαθητικό αλλά "λίγο"

Τη σειρά Μαύρη Χρυσαλλίδα είχαμε αρχίσει να τη βλέπουμε οικογενειακώς όταν πρωτοπροβλήθηκε στην κρατική τηλεόραση (αρχές δεκαετίας του '90), αλλά ύστερα από μερικά επεισόδια την εγκαταλείψαμε. Τον ακριβή λόγο δεν τον θυμάμαι, καθώς έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε. Αν και η κατασκοπεία ως πυρηνικό συστατικό πλοκής είναι συνήθως αβανταδόρικη, συναρπαστική χάρη στη λογοτεχνική και κινηματογραφική "μυθολογία" που την περιβάλλει, στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται πως δεν στάθηκε ικανή να μας κρατήσει το ενδιαφέρον ως το τέλος.

The Death Ship (1959)

Άνθρωποι στη θάλασσα

Πιστή γερμανόφωνη μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος του B. (Bruno?) Traven - ψευδεπώνυμου συγγραφέα του φημισμένου (επίσης διασκευασμένου για τη μεγάλη οθόνη από τον John Huston και βραβευμένου με δύο Oscar) Θησαυρού της Σιέρα Μάντρε - από τον Αυστριακό τηλεοπτικό σκηνοθέτη Georg Tressler (Das Kriminalgericht, Reisedienst Schwalbe), με τον αποκαλούμενο στην εποχή του "Γερμανό James Dean" Horst Buccholz (The Magnificent Seven, Cervantes) σε έναν από τους πρώτους του (και μετρημένους στα δάχτυλα) μεγάλους ρόλους. Κυνηγημένος από την αστυνομία για μικροπαραπτώματα, ο νεαρός Αμερικανός ναύτης Philip Gale γίνεται φίλος με τον Πολωνό θερμαστή Lawski (Mario Adorf) και μπαρκάρει μαζί του στο φορτηγό πλοίο Yorikke, όπου τα μέλη του πληρώματος προσλαμβάνονται χωρίς πιστοποιητικά. Σύντομα όμως θα ανακαλύψει το πανάκριβο τίμημα μιας τέτοιας "ουρανοκατέβατης" ευκαιρίας... Καταπέλτης ενάντια στην απανθρωπιά των σύγχρονων "κοινωνικών" συστημάτων, όπου ο σεβασμός στην ατομικότητα, την προσωπική αξιοπρέπεια και την ίδια τη ζωή δεν υφίσταται παρά μόνο στα λόγια και αυτόματα μηδενίζεται μπροστά στα συμφέροντα των οικονομικά ισχυρών, το αναρχίζον κείμενο του Traven (ο οποίος διώχθηκε για τις ακροαριστερές του πεποιθήσεις και μάλλον εξαιτίας αυτού κράτησε μυστική την αληθινή του ταυτότητα, διά βίου αλλά και μετά θάνατον) αποδίδεται με απερίφραστο ρεαλισμό από τον Tressler και τους πρωταγωνιστές του, διατηρώντας άθικτη τη σχεδόν αβάσταχτη ειλικρίνεια της αφήγησης και τη διηνεκή ισχύ της καταγγελίας του. Η απότομη "κάθοδος στην κόλαση" του καλόκαρδου, απονήρευτου και καλομαθημένου Philip εικονογραφείται με ντοκιμαντερίστικη ακρίβεια και αιχμηρές φωτοσκιάσεις που δίνουν μια καφκική αίσθηση εγκλωβισμού, τόσο μέσα στα ασφυκτικά έγκατα του καραβιού όσο και στην καρδιά της θαλάσσιας απεραντοσύνης. Η ανεπιτήδευτη και συχνά βίαιη ποιητικότητα των πλάνων του Tressler σίγουρα υπήρξε σημείο αναφοράς για τον Billy Budd του Peter Ustinov (Private Angelo, Lady L.), σε ένα ενδιαφέρον "αντιδάνειο" (το φιλμ του Ustinov βασίστηκε στην κλασική νουβέλα του Herman Melville, από την οποία ο Traven πιθανότατα εμπνεύστηκε το Death Ship - πάντως το όνομα του ήρωά του παραπέμπει ηχητικά και προσωδιακά στο "Billy Budd") και για τον Roman Polanski (Αποστροφή, Ο Ένοικος) στους Πειρατές - αν όχι και για τον Coppola (Ο Νονός, Πέτρινοι Κήποι) στο Αποκάλυψη Τώρα. Ωραίες οι ερμηνείες του φωτογενούς Buchholz και του μετέπειτα "θεσμού" των γερμανικών σίριαλ και B movies Mario Adorf (Der Schattenmann, Die Affare Semmeling), της πρωτοεμφανιζόμενης Elke Sommer (Τα Μυστικά Όπλα των Κατασκόπων, A Nightingale Sang in Berkeley Square) και του Έλληνα Πάνου Παπαδόπουλου (ο οποίος έκανε τριακονταετή καριέρα στη γερμανική τηλεόραση αναλαμβάνοντας χαρακτηριστικούς δεύτερους ρόλους). Συγκρατημένο soundtrack από τον τζαζίστα και αρχιμουσικό Roland Kovac (Jonathan, Samanka) και υπέροχη νατουραλιστική φωτογραφία από τον παραγωγικότατο Heinz Pehlke (Αντιγόνη, Der Graf von Luxemburg).

Summer City (1977)

Εις τον αφρό της θάλασσας

Στην Αυστραλία των αρχών της δεκαετίας του '60, τέσσερις φίλοι - ο Sandy (John Jarrat), o Robbie (Phillip Avalon), ο Scollop (Mel Gibson) και ο Boo (Steve Bisley) - ετοιμάζονται για ένα τελευταίο περιπετειώδες Σαββατοκύριακο λίγο πριν ο Sandy νοικοκυρευτεί και εγκαταλείψει την ξένοιαστη ζωή της παρέας. Διασχίζοντας με το αμάξι τους τη γραφική ύπαιθρο, διασκεδάζουν, μεθούν, κάνουν surfing στα μεγαλόπρεπα κύματα των ακτών, συναντούν διάφορους τύπους και ενίοτε μπαίνουν σε μπελάδες, αλλά χωρίς σοβαρό αντίκτυπο. Ως τη στιγμή που ο κατά συρροήν γυναικάς Boo τα μπλέκει με ένα ανήλικο κορίτσι, την Caroline (Debbie Forman), εξαγριώνοντας τον αυστηρό πατέρα της (James Elliott) που δεν θα διστάσει να φτάσει στα άκρα προκειμένου να "ξεπλύνει την ντροπή"...

Όταν Σπάσαμε τις Αλυσίδες (The Defiant Ones, 1958)

Σύγκρουση & ευαισθησία σε ασπρόμαυρο φόντο

Δυο κατάδικοι, ο οργισμένος μαύρος Noah Cullen (Sidney Poitier) και ο λευκός ρατσιστής John "Joker" Jackson (Tony Curtis), το σκάνε από μια ντεραπαρισμένη κλούβα ενώ είναι δεμένοι μεταξύ τους με ένα ζευγάρι χειροπέδες: "Ο δεσμοφύλακας είχε αίσθηση του χιούμορ", όπως αποφαίνεται ο σερίφης Max Muller (Theodore Bikel), που αναλαμβάνει να τους κυνηγήσει. Στη διάρκεια της ξέφρενης φυγής τους μέσα από δάση, βαλτοτόπια, ποτάμια κι άγρια βουνά, με το απόσπασμα της αστυνομίας να έχει αμοληθεί ξοπίσω τους, οι δυο δραπέτες ανακαλύπτουν ότι οι διαφορές τους δεν είναι τόσο αβυσσαλέες όσο είχαν μάθει να πιστεύουν και πως δεν τους ενώνει μόνο η αλυσίδα...

Ο Lawrence της Αραβίας (Lawrence of Arabia, 1962)

Το αιματηρό υστερόγραφο μιας μυθιστορηματικής ζωής

Όποιος αφήνει τον πλανερό τούτο κόσμο γίνεται χαρτί ή μέταλλο - ανάλογα με το βαθμό διασημότητας. Σκέψη που έκανα παρακολουθώντας για νιοστή φορά, με κομμένη την ανάσα όπως κάθε φορά (και όχι μόνο χάρη στη συγκλονιστική ομορφιά και τις ανυπέρβλητες ερμηνείες του Peter O'Toole και του Omar Sharif - και τις απαράμιλλες παρουσίες και ερμηνείες γενικώς) τον πάντοτε απαράκαμπτο, ανεπανάληπτο Lawrence της Αραβίας. Το μαρτύριο της παρεξηγημένης ιδιοφυΐας, η άπατρις μοναξιά του απρόθυμου ήρωα μέσα στην απεραντοσύνη της άμμου, η ματαιότητα της φιλοδοξίας, το άδικο, "κερατιάτικο" τέλος ενός ανθρώπου ο οποίος βγήκε επανειλημμένα ζωντανός από την κόλαση της ερήμου για να σκοτωθεί σε τροχαίο δυστύχημα (που θεωρήθηκε από ορισμένους αυτοκτονία)... Ένα λαμπρό μυαλό που χρησιμοποιήθηκε σαν βολικό, αν και στην ουσία ανεπιθύμητο πιόνι από τους τότε "ρυθμιστές" της τύχης του κόσμου. Ο διθυραμβικός υπερτονισμός της παράτολμης γενναιότητας και της στρατηγικής οξυδέρκειάς του από τον David Lean (Σύντομη Συνάντηση, Η Κόρη του Ryan) σε θεαματικές σκηνές μάχης ουδέποτε επισκιάζει τη σκιαγράφηση των υπόλοιπων πτυχών της προσωπικότητάς του από τους σεναριογράφους Robert Bolt (Doctor Zhivago, Η Αποστολή) και Michael Wilson (Μια Θέση στον Ήλιο, Ο Πλανήτης των Πιθήκων), ούτε την τσεκουράτη, δίχως την παραμικρή απόπειρα εξωραϊσμού απεικόνιση της διεθνούς πολιτικής και διπλωματικής ίντριγκας που εκτυλισσόταν στο παρασκήνιο. Ένα αγέραστο μεγαθήριο του παγκόσμιου κινηματογράφου, το οποίο δεν πρέπει να λείπει από καμιά προσωπική ταινιοθήκη.